Post-Disaster Educare

သဘာ၀ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ား ၾကံဳေတြ႕ၿပီးသည့္အခါ ဘက္ေပါင္းစံုက ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ၾကရပါသည္။ ကၽြန္မကေတာ့ ကိုယ္ႏွင့္ နီးစပ္ရာ ပညာေရး အေၾကာင္း တစ္ခုပဲ နည္းနည္းပါးပါး ေလကန္ခ်င္ပါ၏။

1992-93 ႏွစ္မ်ားဆီက ဧရာ၀တီတိုင္းတြင္ လူ သိန္းႏွင့္ခ်ီ ဒုကၡေရာက္ခဲ့ရေသာ အျဖစ္အပ်က္တစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ဖူးသည္။ ဟသာၤတခ႐ိုင္မွ င၀န္ျမစ္ကမ္းထိန္း-ထိန္ငူတာ က်ိဳးျခင္း။ ၿဂိဳဟ္တုသတင္းမွာ ထုတ္လႊင့္ၿပီး  UNICEF (ကုလသမဂၢ ကေလးမ်ား ရန္ပံုေငြ) လို၊ ICRC (ႏိုင္ငံတကာ ၾကက္ေျခနီႏွင့္ လျခမ္းနီ) လို ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြက အကူအညီေတြ လက္ကမ္းလာၾကခ်ိန္ ဧရာ၀တီတိုင္း၊ ဟသာၤတခ႐ိုင္တစ္ခုလံုးက ႏိုင္င့ံ၀န္ထမ္းမ်ားအားလံုး အေရးေပၚ တာ၀န္ေတြ ယူၾကရသည္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရား အေခၚအေ၀ၚမ်ားက ‘ရ၀တ၊ မ၀တ၊ ခ၀တ၊ တ၀တ”။ ေထြ/အုပ္က စာရြက္စာတမ္းထိန္းသိမ္းေရးဘ၀ေရာက္ကာ တပ္မေတာ္ အရာရွိေဟာင္းမ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတာ၀န္ အျပည့္အ၀ ထမ္းေဆာင္ေနၾကခ်ိန္။

င၀န္ျမစ္ေရ ၀ါၾကန္႕ၾကန္႕က ေဒါႏွင့္ မာန္ႏွင့္ စီးေနသည္။ ေလာေလာလတ္လတ္ လူစုမိရာ ရြာတည္ေနၾကရေသာ Survivor မ်ား ကုန္းမို႔ရာ မွာ တဲေတြထိုးေနၾကရင္း မ်က္စိတစ္မွိတ္၊ လွ်ပ္တစ္ျပက္စာ ေသကြဲ၊ရွင္ကြဲ ေလာကဓံ ဒဏ္ခ်က္မ်ားစြာ။ ဆန္စက္ေတြ တာက်ိဳးသည့္ ေရလံုးထဲ ပါသြားေသာေၾကာင့္ လတ္တေလာ ပိုင္ဆိုင္ထားသမွ် ဆံုး႐ႈံးကာ လူမြဲဘ၀ ေရာက္သြားၾကရသူမ်ားကလည္း မနည္း။ The Day After Tomorrow ဆိုသည့္ ဇာတ္ကားကို ၾကည့္မိသည့္အခါ အဲဒီတာက်ိဳးတုန္းက ေရလံုးၾကီးကို ျမင္ေယာင္မိသည္။ စကၠန္႕ပိုင္းအတြင္း ထုၾကီးထည္ၾကီးျဖင့္ ေရထုၾကီး ကိုယ့္အနားေရာက္လာသည္ကို ကိုယ္ေတြ႕ၾကံဳၾကရေသာ ေကာက္စိုက္သူမ်ား၊ ရြာထဲကို ဘယ္ကမွန္းမသိ ေရေတြ တစ္ရိပ္ရိပ္ တိုး၀င္လာသည္ကို ေၾကာက္ေၾကာက္ႏွင့္ ေရႊ႕ေျပာင္းရင္း မိသားစု အကြဲကြဲအျပားျပားျဖစ္သူတို႔က မရွား။ ျမစ္႐ိုးတေလွ်ာက္ တာေပါင္ကို လူသြားလမ္းထားတတ္ေသာ ေဒသျဖစ္သည့္အေလ်ာက္ ကုန္းလမ္းက အလိုအေလ်ာက္ ျပတ္ေတာက္သြားေလၿပီ။

ေက်ာင္းမွာ အတန္းထဲက သူငယ္ခ်င္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေက်ာင္းလာ မတက္ႏိုင္ၾကေတာ့။ သူတို႔ရြာေတြ ေရ၀င္ေနသည္တဲ့။ မူလတန္းေက်ာင္း အေတာ္မ်ားမ်ား ပိတ္လိုက္ရသည္။ ေက်ာင္းပါ ေပ်ာက္သည့္ရြာလည္း ေပ်ာက္။ ေက်ာင္းသားတင္မက၊ မိဘေတြႏွင့္ ဆရာေတြပါ ဒုကၡကိုယ္စီေတြ႕ေနၾကရသည့္ ကာလ။ ICRC က အေရးေပၚ အ၀တ္အထည္၊ ေဆး၀ါးႏွင့္ အမိုးအကာ အေထာက္အပံ့ပစၥည္းမ်ား ေ၀ငွႏိုင္ရန္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားက ကူညီပါမည္တဲ့။ အလြန္ေက်းဇူးတင္စရာ။ တစ္ၿမိဳ႕နယ္လံုးမွ ၀န္ထမ္းမ်ားကို တာ၀န္ေတြ ခြဲလိုက္သည္။ အိမ္ေအာက္မွာ ေရေရာက္ေနလို႔ ဒုကၡသည္စာရင္း ၀င္မည္မၾကံေလႏွင့္။ Duty is duty. ။ ဒီလိုႏွင့္ ျမစ္႐ိုးတေလွ်ာက္မွ ရြာမ်ား အေနာက္႐ိုးမဘက္ကို ေရႊ႕ၾကရသည္။ UNICEF က ေရႊ႕သြားေသာ ရြာမ်ားအတြက္ စာသင္ေက်ာင္းႏွင့္ စာေရးကိရိယာမ်ား ေထာက္ပံ့မည္။ ေလာေလာဆယ္ စာသင္ၾကားဆဲ ေက်ာင္းသားမ်ားထံ စာေရးကိရိယာမ်ား ပထမအဆင့္ ျဖန္႕ေ၀သည္။ ေအာင္ျမင္ပါသည္။ ဥကၠဌကေတာ့ ‘မတန္မရာေတြ သြားျဖန္႕ေနရေအာင္ ဘယ္သူက ဘာခြင့္ျပဳလို႔ ေ၀ရသလဲ၊ အားလံုးျပန္သိမ္း’ ဟု ရာဇမာန္ရွသည့္အတြက္ ေနာက္တစ္ေန႕ အရပ္ထဲ ေလာ္ႏွင့္ လွည့္ကာ ေအာ္ၿပီး ျပန္သိမ္းရသည္။ အရပ္ရပ္ေနျပည္ေတာ္ ၾကားလို႔မွ မေလ်ာ္ပါဘူး ဆိုကာ ဌာနဆိုင္ရာ အၾကီးအကဲမ်ားက ၀ိုင္း ေျဖာင္းျဖေတာ့မွ ‘စာရင္းနဲ႕ အင္းနဲ႕ စနစ္တက် ျဖန္႕ေ၀ေစ’ ဆိုၿပီး ျဖစ္သြားသည္။

တာက်ိဳးသည့္ ေရမ်ား က်သြားၿပီးေသာအခါ လယ္အခ်ိဳ႕ ျပန္စိုက္ၾကသည္။ ျမစ္ေရ ဆိုးဆိုးရြားရြား မထိလိုက္ေသာ ေနရာမ်ားေပါ့။ ၿဂိဳဟ္ဆိုးတို႔သည္ အေဖၚအေပါင္းႏွင့္မွ ေပ်ာ္ပံုရသည္။ စပါးပင္ဖ်က္ေသာ (ပုရစ္ႏွင့္ ခပ္ဆင္ဆင္) ပိုးေကာင္မ်ားစြာ က်သည္။ ပိုးေကာင္ႏွိမ္နင္းေရးအတြက္ ဌာနဆိုင္ရာ ၀န္ထမ္းေပါင္းစံု စစ္ဆင္ေရး ထြက္ၾကရျပန္သည္။ ေက်ာင္းသားတုိ႔ကလည္း ေက်ာင္းမွာ ဖင္ၿမဲေအာင္ မေနရႏိုင္။ မိဘလယ္ထဲ၊ စက္ေလွထဲ သူတို႔ေလးေတြ ေရာက္ကုန္ၾကရသည္။ ျပန္ေဆာက္ေနေသာ ေက်ာင္းေဆာင္မ်ားအတြက္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား၊ ဌာနဆိုင္ရာႏွင့္ ေက်ာင္းသား မိဘဟူေသာ ဆူးမ်ိဳးစံုၾကားညပ္ေနရသည့္ ‘ဘူးသီး’ ေက်ာင္းအုပ္ၾကီးမ်ားမွာ UNICEF ကို ‘ယူႏွိပ္စက္-အိုင္စိတ္ညစ္’ ဟု ထုတ္ညည္းျဖစ္ၾကရသည္ အထိ။ ဒီေလာက္ အရွည္ၾကီးေျပာၿပီးကာမွ ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီကို ႏွိပ္စက္သည္ ထင္စရာလားဟု အျပစ္တင္ခ်င္ၾကပါမည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားက ႏိုင္ငံတကာကို ဘယ္သို႔ သေဘာထားသည္ကို သိေသာသူမ်ားက နားလည္စာနာႏိုင္ေကာင္းပါ၏။

နာဂစ္ေမႊၿပီးေသာအခါ က်န္ခဲ့သည့္ ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ကို ယခုထိ နည္းမ်ိဳးစံုႏွင့္ ကုစားေနၾကဆဲ။ နာဂစ္ကို ကံစမ္းမဲေပါက္ၾကသူမ်ားဘ၀မွာ နာတာရွည္ေ၀ဒနာေပါင္းစံု ၀င္ေရာက္ႏွိပ္စက္ေနၿပီးသား လူမမာတစ္ေယာက္အတြက္ ေဆးခန္းသြားေနစဥ္ သစ္ကိုင္းေျခာက္ ကိုယ့္အေပၚက်ိဳးက်သည့္အျဖစ္မ်ိဳးပါပဲ။ ကၽြန္မမွာေတာ့ မုန္တိုင္းအၿပီး ရက္မ်ားမၾကာမီမွာပင္ ကၽြန္းေပါက္စနေပၚ ေသာင္လာတင္ခဲ့ရသည့္အတြက္ ကာယကံရွင္တစ္ပိုင္း၊ တာ၀န္မဲ့တစ္ပိုင္းဘ၀ကို အရွင္လတ္လတ္ေရာက္သြားရပါေတာ့သည္။ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္မွ တစ္ဆင့္ မုန္တိုင္းဒဏ္ခံစားခဲ့ၾကရေသာ ကေလးငယ္မ်ား၏ ပညာေရးအတြက္ ပါ၀င္လွဴဒါန္းႏိုင္သည္ဆိုေသာအခါ You-ႏွိပ္စက္ တို႔၊ I စိတ္ညစ္တို႔ကို ျပန္သတိရမိေသးသည္။ ကိုယ္လွဴခ်င္သည့္တိုင္ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ ပါ၀င္ေနၾကရမည့္သူမ်ား၏ စိတ္ဒုကၡ၊ ကိုယ္ဒုကၡတို႔ကို ထည့္ေတြးရျပန္သည္။

သူငယ္ခ်င္းတို႔၏ အစီအစဥ္မွာ မုန္တိုင္းဒဏ္ေၾကာင့္ ပညာဆက္လက္သင္ယူရန္ အခက္အခဲေတြ႕ၾကံဳေနၾကရေသာ မူလတန္း၊ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္းကေလးမ်ားအတြက္ လစဥ္ ေထာက္ပံ့ေပးရန္ျဖစ္သည္။ ကေလးတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ေနာက္ခံအေၾကာင္းအရာမ်ားကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္သိႏိုင္ၿပီး ကုိယ္ေထာက္ပံ့မည့္ကေလးကို ေရြးခ်ယ္ႏိုင္သလို ေထာက္ပံ့သူမရွိေသးသည့္ကေလးမ်ားအနက္ အလွည့္က်ကေလးအတြက္လည္း ေထာက္ပံ့ႏိုင္သည္။ လစဥ္ ကိုယ့္မိသားစုကိုယ္ ျပန္ပို႔ေနသည့္ေငြပမာဏကိုလည္း မထိခိုက္၊ ကိုယ္သံုးစြဲေနက်ပမာဏထက္လည္း ထူး မေလ်ာ့၊ ပညာသင္လိုသူ ကေလးငယ္တစ္ဦးအတြက္ အကူအပံ့ျဖစ္ေစႏိုင္ေသာ အစီအစဥ္ျဖစ္၍ နီးစပ္ရာ သူငယ္ခ်င္းမ်ား တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္ခဲ့ၾကသည္မွာ ၂၀၀၈-၀၉ ပညာသင္ႏွစ္ပင္ ၿပီးဆံုးခဲ့ပါၿပီ။ မွတ္တမ္းမွတ္ရာ ဓါတ္ပံုမ်ားကို ဒီေနရာမွာ သြားၾကည့္ႏိုင္ပါသည္။ (သူတို႔ေလးေတြ ေရးထားေသာ စာလံုးေပါင္း မွားမွား၊ ပဲပင္ေပါက္စာေလးမ်ားကို ျမင္သည့္အခါ အစ္မျဖစ္သူ မူလတန္းျပ ဆရာမ၏ တပည့္မ်ားကို သတိရသည္။ သင့္ပတ္၀န္းက်င္မွ အသီးအႏွံ(၃)မ်ိဳးကို ေရးပါဆိုေတာ့ – ‘ေက်ာက္ဖလံုသီး’ ဆိုပဲ။ သင္ႏွစ္သက္ေသာ ဟင္း (၃)မ်ိဳးဆိုျပန္ေတာ့ -`ေခြးသား´တဲ့။ ပဲခူးတိုင္း၊ ေပါက္ေခါင္းၿမိဳ႔နယ္အတြင္းက ေျမာက္မေကြရြာကေလးမွာ ၃ ႏွစ္နီးပါး တာ၀န္က်ခဲ့သူ အစ္မက လြမ္းလြမ္းဆြတ္ဆြတ္ ေျပာတတ္ရွာသည္။ )

စာသင္ႏွစ္ၿပီးဆံုးခ်ိန္တြင္ ေနာက္ႏွစ္အတြက္ ေဆာင္ရြက္မည့္အစီအစဥ္မ်ားကို ေဆြးေႏြးရန္ႏွင့္ အလွဴရွင္အျဖစ္ ဂုဏ္ျပဳရန္ ဖိတ္စာေလးေရာက္လာခဲ့ပါသည္။

အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ထိုေန႕က ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ အလွဴရွင္ ဂုဏ္ျပဳပြဲကို ကိုယ္တိုင္ မတက္ျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း Gmail Inbox မွ ဖိတ္စာကိုျမင္မိတိုင္း တစ္ခ်ိန္က `တိုင္းဧရာ၀တီ၊ ၿမိဳ႕ေရၾကည္၊ လူမည္ xxxx၊ ကုန္မွ ေအး ´ဟု ရြတ္တြတ္တြတ္ ေရရြတ္ရင္း တစ္ၿမိဳ႕နယ္လံုးက ေက်ာင္းရွိသမွ်ကို စက္ဘီးတစ္တန္၊ ကုန္းေက်ာင္းတစ္တန္၊ ေလွတစ္တန္သြားကာ စစ္ေဆးတတ္ေသာ လက္ေထာက္ၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး ဆရာခ်စ္ ကို သတိရေနမိပါသည္။ ဆရာခ်စ္ေရ…………… ခု နာဂစ္အၿပီးမွာ ဘယ္လိုမ်ား ေရရြတ္ေနဦးမလဲ သိခ်င္စမ္းပါဘိ။

(စာၾကြင္း။           ။ ပမာဏ မမ်ားလွေပမယ့္ ယမမင္းထံ အစစ္ခံရင္ ပထမဆံုး စိတ္ထဲေပၚလာမယ့္ ေကာင္းမႈအျဖစ္ ေတြးမိလိုက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာပါ။ ကေလးတို႔ရဲ႕ အနာဂတ္ သန္စြမ္းေတာက္ပႏိုင္ပါေစ။)

MIT, Dreams and Ways

USA က MIT ဆိုတဲ့ နာမည္ဟာ ကၽြန္မအတြက္ေတာ့ အေ၀းၾကီးမွ ဟိုးအေ၀းၾကီးက ၾကယ္တစ္ပြင့္ပါပဲ။ ကိုယ့္တကၠသိုလ္က သင္လိုက္တဲ့ ပညာေတြေတာင္ ဘယ္ဆီဘယ္၀ယ္ ေပ်ာက္ေတာ့မယ္မွန္းမသိေအာင္ ကၽြန္မလည္း အေမ့ေပ်ာက္ခံၿပီး ေတာမေရာက္၊ ေတာင္မေရာက္ အလုပ္ေတြနဲ႕ ခါနာမွန္ေရး ၾကိဳးစားေနရတယ္ေလ။ အိႏၵိယလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ စကားနဲ႕ေျပာရရင္ ႐ူးျပားနိမ္းေဟး-ခါနာနိမ္းေဟး ေပါ့။ ခက္တာက ကိုယ္သင္ခ်င္လြန္းလို႔ ၾကိဳးစားပမ္းစားသင္ခဲ့ရတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ေမ့ေပ်ာက္ကုန္ရင္ ဆိုၿပီးေတြးမိတိုင္း ရင္ထဲ နာနာက်င္က်င္ ျဖစ္တာပဲ။ တစ္ခါတစ္ခါေတာ့ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာေလးေတြ ရွာေဖြ ဖတ္ရင္း အင္တာနက္ဆိုတာၾကီးကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ သံုးျဖစ္ပါတယ္။ ဖတ္တိုင္းလည္း ကိုယ္နားမလည္တာေတြ မ်ားလာရင္ စိတ္ဓါတ္က က်ခ်င္လာပါေရာ။ ကိုယ္ ေလ့လာတာလည္း ဘယ္အဆင့္ေရာက္လို႔ ေရာက္မွန္းမသိ၊ ကိုယ္ႏိုင္ေလာက္၏/မႏိုင္ေလာက္၏လည္း မသိ၊ ကိုယ့္ရဲ႕  Self-study ေတာ္ပံုမ်ား 😦

အဲဒါနဲ႕ အေ၀းသင္ပညာေရးကို သတိရသြားပါတယ္။ ကၽြန္မသင္ေပးခဲ့ရတဲ့ guide တပည့္ေလးေတြထဲမွာ အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ ပထမႏွစ္၊ ဒုတိယႏွစ္အထိ ပါပါတယ္။ နယ္ၿမိဳ႕ေလးျဖစ္တဲ့အတြက္ အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ကို အားေပးၾကတဲ့ မိဘေတြက အေတာ္မ်ားပါတယ္။ ဒါေတာင္ ကၽြန္မတို႔ၿမိဳ႕ေလးက တကၠသိုလ္ရွိတဲ့ ၿမိဳ႔နဲ႕   ၉ မိုင္ပဲ ေ၀းပါတယ္။ လိုင္းကား ေန႕စဥ္ရွိၿပီး ၀န္ထမ္းေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြ၊ ေစ်းသည္/ ကုန္သည္ေတြ ပံုမွန္သံုးစြဲေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ မနက္သြား/ညေနျပန္ ေန႕ေက်ာင္းသား/ေက်ာင္းသူေတြလည္း မနည္းပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ခရီးစရိတ္နဲ႕ အျခား အေထြေထြအသံုးစရိတ္ရယ္၊ ေက်ာင္းမွာ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားဘ၀ ခံစားဖို႔ရယ္ဆိုေတာ့ စရိတ္က မေသးလွဘူးေပါ့ေလ။ ဒီေတာ့ အေဆာင္ေနေက်ာင္းသား/ေက်ာင္းသူဆိုၿပီး တစ္စု ထပ္ထြက္လာပါတယ္။အဲဒီက်ျပန္ေတာ့ အေဆာင္စားရိတ္နဲ႕ မိဘရင္ခြင္က ခြါရတဲ့အခါ တျခား၊တျခားေသာ အေၾကာင္းအရာေတြက ရွိလာျပန္ေရာ။ ဒါနဲ႕ပဲ သာမန္ ေန႔စဥ္လႈပ္ရွားရွာေဖြေနရတဲ့ မိဘေတြက အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ကုိ မ်က္စိက်သြားပါတယ္။ ေက်ာင္းၿပီးရင္ေတာ့ ဘြဲ႕ရပညာတတ္ဆိုတဲ့ စာရင္းထဲ ၀င္မွာပဲကိုး။

အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ဆိုတာၾကီး တက္ပါၿပီဆုိေတာ့မွ မိဘေတြ မသိခဲ့တဲ့ အနီးကပ္ဆိုတာၾကီး ပါလာပါေလေရာ။ စာစဥ္ဖိုး၊ လက္ခ်ာတိပ္ေခြဖိုး ဆိုတာကေတာ့ မိဘေတြကို ရွင္းျပလို႔ရႏိုင္ေပမယ့္ က်ဴရွင္ယူရ၊ အနီးကပ္တက္ရတဲ့ စားရိတ္က ေန႕ေက်ာင္းတက္ေနတဲ့လူေတြေလာက္ကို ထြက္လာပါတယ္။ စာေမးပြဲဆိုလည္း ေန႕ေက်ာင္းသားေတြထက္ အမ်ားၾကီး ပိုတင္းက်ပ္တယ္ဆိုၿပီး ညည္းညဴၾကပါတယ္။ ဆရာ/ဆရာမေတြအေနနဲ႕လည္း အေ၀းသင္ေက်ာင္းသားေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ မတတ္မွာ စိုးရိမ္တဲ့အတြက္ ပိုၿပီး ကရိကထ ခံရပါတယ္။ အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ရဲ႕ ေဆာင္ပုဒ္ျဖစ္တဲ့ ‘ပညာေရး၊ ေ၀းသည္မရွိ’ ဆိုတာက ေပးလာတဲ့ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးေတြက ေမြးထုတ္ေပးလိုက္တဲ့ ဘြဲ႕ရစာရင္းနဲ႕ မမွ်ေအာင္ပါပဲ။

အဓိကအခ်က္က ရလာတဲ့ ဘြဲ႕ကို လိုခ်င္တာလား၊ အဲဒီပညာေရးက သင္ေပးလာမယ့္ ပညာကိုလိုခ်င္တာလားဆိုတာပါ။ တစ္ခ်ိဳ႕ကေလးေတြမ်ား သနားစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ကို အပင္ပန္းခံ ၾကိဳးစားၾကပါတယ္။ သူတို႕ကို ေမးၾကည့္ေတာ့ ဒီေက်ာင္းၿပီးလို႔ လယ္ထဲ ကိုင္းထဲ ျပန္မဆင္းဘဲ တျခားလုပ္ငန္းခြင္၀င္တဲ့အခါ အေ၀းသင္ဘြဲ႕မို႔ သူမ်ားထက္ မ်က္ႏွာငယ္ရပါတယ္တဲ့။ အသံုးမက်တာ သူမ်ားထက္ဆိုးေနမွာစိုးလို႔ ကိုယ့္အသိစိတ္ေလးနဲ႕ကိုယ္ ၾကိဳးစားၾကတာပါတဲ့။ ကၽြန္မျဖင့္ ကိုယ့္ေက်ာင္းနားက ရြာမွာ အေဆာင္သြားေနၿပီး ေပ်ာ္ေပ်ာ္ၾကီး တကၠသိုလ္ တက္ရတာေတာင္ သူတို႕ကို ဘာမဆိုင္ ညာမဆိုင္ အားနာမိသြားပါတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြကို ျပန္ေျပာျပမိရင္ ဩဘာေပးေလာက္ရဲ႕- ေၾကာင္ပါ့ ဆိုၿပီးေလ။

သူတို႕ တန္ဖိုးထားတဲ့အေပၚမူတည္ၿပီး သူတို႕ ဘ၀ေလးေတြမွာ အမ်ားၾကီးမဟုတ္ေတာင္ အေတာ္ကို ကြာျခားၾကပါတယ္။ လူ႐ိုေသရွင္႐ိုေသ၊ မိတ္ဆက္လို႔ေကာင္းေအာင္၊ အလုပ္ေလွ်ာက္လို႔ ေဘာင္၀င္ေအာင္ သင္ခဲ့ၾကသူမ်ားဟာ ေရာက္ေလရာမွာ ရပ္သြားတာ မ်ားပါတယ္။ ဆက္ၿပီးတိုးတက္ဖို႔ (ဆိုလိုတာက ေလ့လာသင္ယူၿပီး တိုးတက္ဖို႔) ၾကိဳးစားလက္စရွိတဲ့ ဘြဲ႕ထက္ ပညာကို လိုခ်င္သူမ်ားသာ အေႏွးနဲ႕ အျမန္ တိုးတက္လာၾကတာပါ။ ကၽြန္မတို႕ ေက်ာင္းၿပီးခါစ လုပ္ငန္းခြင္၀င္ဖို႔ ၾကိဳးစားတဲ့အခါ လုပ္ငန္းအေတြ႕အၾကံဳ အားနည္းခ်က္အရ အခက္အခဲေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ တကယ္ အသံုးခ်ရင္း ဆက္လက္ ေလ့လာသြားမွသာ ကိုယ္သိထားတဲ့ အတတ္ပညာ၊ အသိပညာေတြကို ထပ္ၿပီး ျဖည့္ဆည္းႏိုင္မွာပါ။ ဒီလိုနဲ႕ လုပ္ငန္းခ်ိန္ျပင္ပ သင္တန္းေတြဆီမွာ မဆံုးႏိုင္တဲ့ ေက်ာင္းသားဘ၀ေပၚလာပါတယ္။ တခ်ိဳ႕တခ်ိဳ႕ေသာ သူမ်ားကလည္း self-study ကို ညႊန္းၾကပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ လမ္းခြဲအမ်ားၾကီးမွာ သိုးေပ်ာက္ကို ရွာၾကသလိုေပါ့။ ကိုယ္ ဘယ္လမ္းလိုက္ရပါ့ ဆိုၿပီး ေထြျပားသြားတတ္တာလည္း ရွိသလို ေျမပံု မျပည့္စံု၊ လမး္စရိတ္မရွိလို႔ ဆက္မသြားျဖစ္တာေတြလည္း self-study ရဲ႕ ေဘးထြက္ အာနိသင္ေတြ ၾကံဳေတြ႕လာရတတ္ပါတယ္။

အခု Mysteryzillion Forum မွာ mmlegend ညႊန္းထားတဲ့ MIT က ပံ့ပိုးတဲ့ Opencourseware ဆိုတာ သြားေတြ႕ပါတယ္။ အဲဒီမွာ MIT က ေပးတဲ့ ဘြဲ႕ကိုမွ လိုခ်င္ပါတယ္ဆိုရင္ တက္ရမယ့္ အခ်ိန္၊ ေငြ၊ အျခားအျခားေသာ ကန္႕သတ္ခ်က္ေတြကို ေက်ာ္ျဖတ္ၿပီး သြားတက္ရမွာ ျဖစ္ၿပီး ကိုယ့္ရဲ႕ ေလ့လာမႈနဲ႕ကိုယ္ ဘယ္လို မြမ္းမံမလဲ၊ ဘယ္လို ျပန္ေႏႊးမလဲ၊ ဘယ္လို ၾကိဳးစားမလဲဆိုရင္ သူတို႔ပံ့ပိုးထားတဲ့ lecture notes, learning aids, video lectures, recession ေတြကို အစီအစဥ္ခ်ၿပီး ေလ့လာလို႔ရပါၿပီ။ ဒီလို အလြတ္ေလ့လာမႈေတြအတြက္ MIT မွာ register လုပ္စရာ၊ Fees သြင္းစရာ မလိုသလို diploma, certificate, degree ေတြ ေပးမွာလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ၿပီး သိုးေပ်ာက္ရွာဖို႔အတြက္ ျပည့္စံုေကာင္းမြန္တဲ့ ေျမပံုတစ္ခ်ပ္ရသလိုပဲ ျဖစ္မွာပါ။

အခု ကၽြန္မ MIT ရဲ႕ အေ၀းသင္ေက်ာင္းသား လုပ္ၾကည့္ေနပါၿပီ။ သူက ေပးမယ့္ ဘြဲ႔ ဆိုတာထက္ ကိုယ္ေက်ာင္းတက္တုန္းက ဒါေတြဟာ ဘာေတြပါလိမ့္ဆိုတဲ့ ေယာင္တီးေယာင္နဘ၀ကို ျပန္ျဖည့္ဆည္းခ်င္တာနဲ႔ကို MIT ရဲ႕ Virtual ေက်ာင္းသား လုပ္ၾကည့္လိုက္ပါဦးမယ္။  ေရာက္တတ္ရာရာေတြ ေလွ်ာက္သြားခဲ့တဲ့ လမ္းေတြမွာ ရခဲ့တဲ့ အျခားအျခားေသာ ေျမပံုဖတ္နည္းမ်ားကိုလည္း အသံုးခ်ခြင့္ရတဲ့အတြက္ ကၽြန္မေလွ်ာက္ခဲ့တဲ့ လမ္းေတြကို အလကားမျဖစ္ဘူးလို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ႏွစ္သိမ့္အားေပးရင္း၊ အခု ေလ့လာသင္ယူမႈ လမ္းေၾကာင္းေပၚ ေထာ့နဲ႔ေထာ့နဲ႔ တက္ေလွ်ာက္ျပန္ၿပီေပါ့ရွင္။ 🙂

Action or Reaction?

လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလည္း သိၿပီးသားလို႔ ထင္ပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔လူသားေတြဟာ တစ္ဦးနဲ႕တစ္ဦး ေတြ႕ဆံုဆက္ဆံၾကတဲ့အခါ Action လုိ႔ ေျပာရမယ့္ ကိုယ့္သေဘာနဲ႕ကိုယ္ (ကိုယ့္မူနဲ႕ကိုယ္) ဆက္ဆံၾကတာရယ္၊ သူမ်ားကေန ကိုယ့္အေပၚဆက္ဆံလာတဲ့အခါ ျပန္လည္တုန္႕ျပန္တဲ့ Reaction (သူတစ္ပါးအေျခခံမူ)ပံုစံနဲ႕ ဆက္ဆံၾကတာရယ္ ရွိပါတယ္။ စစခ်င္းေတာ့ ကိုယ္ဟာ Action-oriented person လို႔ပဲ ေအာင့္ေမ့ၾကတာပဲ မ်ားပါတယ္။ ေနာက္မွ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေတာ့ Reaction သမား ျဖစ္ေနပါေလေရာ။ အခု ကၽြန္မ ေရးထားတဲ့ အေၾကာင္းအရာ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လႈံ႕ေဆာ္မႈတစ္ခု အၿမဲတမ္းရွိေနၿပီး အဲဒီ လႈံ႕ေဆာ္မႈ အေျခအေနဟာ ကိုယ့္မူနဲ႕ကိုယ္စတင္တာထက္ သူမ်ားေတြရဲ႕ ထင္ျမင္ခ်က္၊ အေျခအေနေတြကို မူတည္ၿပီး ကိုယ့္ရပ္တည္ခ်က္ကို ေျပာတာ မ်ားပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကၽြန္မမွာ ကိုယ့္ရပ္တည္ခ်က္ဆိုတာ ရွိေနသည့္တိုင္ေအာင္ သူမ်ားရဲ႕ Action ကို အရင္ ျမင္ရမွ React လုပ္သူျဖစ္ေနပါတယ္။ အခု ႏိုင္ငံရပ္ျခားမွာ ေရာက္ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ကိုပဲ ကၽြန္မမွာ Reaction ကိုေတာင္ အေတာ္ ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္း လုပ္ေနျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ-

၁) ကိုယ့္တိုင္းျပည္တြင္းမွာ ကိုယ္ မဟုတ္တာပဲလုပ္လုပ္၊ ဟုတ္တာပဲလုပ္လုပ္ ကိုယ့္မိဘအိမ္မွာ ေနတဲ့ သားသမီးရဲ႕ အခြင့္အေရးနဲ႕ တာ၀န္ပဲ ရွိတယ္။ သူမ်ားတိုင္းျပည္မွာ ေနရတာက တစိမ္းအိမ္မွာ ကပ္ပါးဘ၀ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ အစစ၊ အရာရာ သူမ်ားမ်က္ႏွာၾကည့္ရတယ္။

၂) ကိုယ့္တိုင္းျပည္မွာ ကိုယ္မလုပ္ခ်င္တဲ့အလုပ္ကို နည္းနည္း သက္သာေအာင္ေနမလား။ ျပႆနာက အိမ္က လူၾကီးနဲ႕ပဲ ဆိုင္တယ္။ ကိုယ့္တစ္ေခါင္းတည္းနဲ႕ တစ္အိမ္လံုးကို ရြက္ၿပီး သြားေနရတဲ႕ တာ၀န္မ်ိဳးက ရပ္ေ၀းေျမျခားေရာက္ေနတဲ့လူေတြမွာ ပိုဆိုးတယ္။

၃) နာဖ်ားမက်န္းမာတာကအစ၊ ျပႆနာ ၾကီးၾကီးမားမားအဆံုး ကိုယ့္မိဘနဲ႕၊ ကိုယ့္မိသားစု အသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႕၊  ကိုယ့္မိတ္ေဆြ အေပါင္းအသင္း ေတြနဲ႕ တိုင္ပင္ ေျဖရွင္းလို႔ရတယ္။ (အတၱာဟိအတၱေနာနာေထာ ဆိုတဲ့ ဘုရားေဟာကို သိတာနဲ႕ က်င့္သံုးတာနဲ႕ တစ္ထပ္တည္းမက်ေသးသူမ်ား အားလံုး အနည္းနဲ႕အမ်ား ဒီကိစၥ အက်ံဳး၀င္ပါတယ္)။ တစ္ျပည္တစ္ရြာေရာက္ေနရင္ ေခြယိုင္ေနတဲ့ ဒူးလည္း ေရဆြတ္ခုန္ၾကရတာပဲ။ ကိုုယ့္ေနာက္က မ်က္ႏွာေတြက အမ်ားၾကီးကိုး။

၄) စိတ္အခန္႕မသင့္လို႔ ရန္ျဖစ္ခ်င္တယ္ဆိုေတာင္ တစိမ္းနဲ႕ ရန္ျဖစ္တာဟာ အိမ္သားခ်င္း ရန္ျဖစ္တာထက္ ပိုဆိုးတယ္ဆိုတာ လူတိုင္းသိပါတယ္။ (အဲဒါေၾကာင့္ကိုပဲ အိမ္သားခ်င္း ရန္ျဖစ္တာလည္း ေတာ္ေတာ့္ကို ၾကာေနပါၿပီ။ ဒီ့ထက္ေျပာရင္လည္း အငး္……… ၾကည့္ေျပာမွ)

အေပၚမွာ ေျပာျပခဲ့တာ ကၽြန္မရဲ႕ Reaction ကို ခ်ဳပ္တည္းေနျဖစ္တဲ့၊ ျမင္လြယ္မယ္ထင္တဲ့ အခ်က္ေတြပဲ ေျပာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခု ကၽြန္မ Reaction ျဖစ္မွာကေတာ့ ကၽြန္မသူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္ ေျပာျပတဲ့ သူ႔အျမင္၊ သူ႕အေတြး၊ သူ႕အေရးတစ္ခုေၾကာင့္ေပါ့၊ နယ္ေတြမွာ စီးပြါးေရးရဲ႕ အေျခခံအေဆာက္အအံုတစ္ခုျဖစ္တဲ့ လယ္ယာက႑မွာ လုပ္သားအင္အား ေလ်ာ့ပါးေျပာင္းေရႊ႕မႈေတြနဲ႕ အက်ိဳးဆက္ေတြကို သူျမင္သလို ေထာက္ျပသြားတာပါ။ သူေျပာသြားတဲ့အထဲက ကၽြန္မ နားလည္ လိုက္မီသေလာက္ ျပန္ေဆြးေႏြးဖို႔ ဒီ Reaction ကို လုပ္ျဖစ္ပါတယ္။

ေက်းလက္ၿမိဳ႕ျပ လူေနမႈနဲ႕ စီးပါြးေရး ဖြ႕ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ကြာဟရာကေန ဒီျပႆနာ စတယ္လို႔ ကၽြန္မ သိထားပါတယ္။ ေရွးယခင္ မိသားစု စီးပြါးေရး စနစ္ က်င့္သံုးခါစ ေက်းလက္ေဒသေတြမွာ ဓါးမဦးခ် လုပ္ကိုင္လာတဲ့ ေျမယာေတြဟာ အကန္႕အသတ္ရွိပါတယ္။ လူဦးေရတိုးႏႈန္းက ပံုမွန္ကိုပဲ ထပ္ကိန္းစနစ္နဲ႕ တိုးေနတာပါ။ ေကာင္းၿပီ။ ဘိုးဘြားေတြလက္ထက္က လယ္ဧက ၁၀၀ မွာ သားသမီးေတြနဲ႕ ၀ိုင္း၀န္းလုပ္ကိုင္ခဲ့ၾကတာ ဖူလံုတဲ့အျပင္ ပိုလွ်ံလို႕ လွဴတန္းေပးကမ္းႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သားသမီးေတြလက္ထက္မွာ ခြဲေ၀ၿပီး လုပ္ကိုင္ၾကပါၿပီ။ ဧက ဆယ္ဂဏန္းေပါ့။ ဆက္ခ်ဲ႕ရင္ ရြာနားက လမ္းေျမ၊ သစ္ေတာေျမ၊ ၿမိဳ႕နားက စည္ပင္ေျမဆိုတာေတြနဲ႕ ဘယ္လိုလုပ္ခ်ဲ႕ႏိုင္ပါမလဲ။ လံုေလာက္ေအာင္ေတာ့ ရွာႏိုင္ပါေသးတယ္။ ပိုလွ်ံေအာင္ကေတာ့ သီးထပ္သီးညွပ္ေတြနဲ႕ နည္းနည္း ပိုၿပီး ေျမမအား၊ လူမနား ၾကိဳးစား လုပ္ကိုင္ၾကတာေပါ့၊ ေအာင္ျမင္ပါတယ္။ ေျမးတို႕လက္ထက္မွာ ဒီေျမေတြကိုပဲ ခြဲေပးရမွာကိုး။ စီမံကိန္း အၾကီးၾကီးေတြမွာ ေျမလြတ္ေျမ႐ိုင္းေတြ ခ်ဲ႕တိုင္း ကိုယ့္ဘိုးဘပိုင္ ေျမေလးအျပင္ တိုးလာမွာေတာ့ ျမင္ေယာင္မိပါရဲ႕။ အဲဒီ စီမံကိန္းၾကီးေတြရဲ႕ေနာက္က ကိုယ္နဲ႕ မရင္းႏွီးေသာ စနစ္ဇယား အခ်က္အလက္ေတြၾကည့္ၿပီး ေခါင္းတယမ္းယမ္း ျဖစ္လာခဲ့တာပဲ။ ၿမိဳ႕ျပသြားၿပီး ေက်ာင္းထားတဲ့အက်ိဳးအေနနဲ႕ ကိုယ့္သားသမီးေတြထဲက ကိုယ့္ရပ္ကိုယ့္ရြာကို အေၾကာင္းရွိမွ ျပန္လာတဲ့ အျဖစ္ေတြ စလာပါတယ္။ သူတို႔ အသိနဲ႕သူတို႔ အျမင္ေပါ့ေလ။ ၿမိဳ႕ၾကီး ျပၾကီးမွာ ရွာရေဖြရတာ ေျမအရင္းအႏွီး မလုိဘူးလို႔ ေျပာၾကတာကိုး။ ခုေခတ္ ေျမအရင္းအႏွီးေစ်းက ေသးတာမဟုတ္ေတာ့ သူတို႕ေလးေတြ တစ္အိုးတစ္အိမ္ ထူေထာင္မယ္ဆိုရင္ ရငး္ႏွီးလုပ္ကိုင္စားစရာ ေျမက ေျပာပေလာက္ေအာင္ မရႏိုင္ေတာ့။ သူတို႕ဘ၀ေလးေတြ သူတို႕ ရွာႏိုင္တာ ေတာ္ေသး။ ဒီလိုနဲ႕ မႏၱေလး၊ ရန္ကုန္နဲ႕ အျခား ကုန္သြယ္ေရး၊ စီးပါြးေရးၿမိဳ႕ေတြမွာ ဆိုင္းထမ္းေလးေတြနဲ႕တစ္ခ်ိဳ႕၊ ပုဆိုးၾကမ္းေလး ပုခံုးအုပ္နဲ႕ တစ္စု၊ တြန္းလွည္းေလးေတြနဲ႕ ဟန္ဟန္ပန္ပန္ပံုေတြက တစ္မ်ိဳး ေက်းလက္ေဒသက လူငယ္ေတြ ၿမိဳ႕ျပမွာ လုပ္သားအင္အား ေျပာင္းေရႊ႕ေရာက္လာပါၿပီ။ သူတို႔ေတြဟာ အေျခခံ အလုပ္ၾကမ္းေတြ လုပ္ကိုင္ၾကတာမ်ားပါတယ္။ သူတို႕ ေနတဲ႕ ေနရာေတြကလည္း ၿမိဳ႕အစြန္အဖ်ားၿမိဳ႕သစ္လို ေနရာေတြ၊ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းခြင္ေတြ၊ စီမံကိန္းေတြရွိတဲ့ ေနရာေတြ အဲဒီလိုေနရာေတြပါ။ သူတို႔ ေမြးရပ္ေျမကို အဆက္အသြယ္ရရဲ႕လားလို႔ ေမးၾကည့္ေတာ့ ‘ အိမ္ကို သတင္းပလင္းေတာ့ ဒီလိုပဲ ၾကံဳတဲ႕ လူနဲ႕ ေမးျမန္း၊ ေငြေတြဘာေတြ ပို႔ရတာေပါ့။ လူေတာ့ ဘယ္ေရာက္ႏိုင္မတုန္း’ လို႕ ေျဖၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕မ်ားဆို ရခိုင္႐ိုးမရဲ႕ ဟိုဘက္ဒီဘက္ ျခားေနေလေတာ့ နာေရးၾကံဳေတာင္ သတင္းပဲေရာက္ႏိုင္ေတာ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ က်န္ခဲ့တဲ့ မိသားစုကလည္း ၿမိဳ႕တက္သြားတဲ့ သားခ်င္းေတြ အဆင္ေျပသတဲ့လို႕ ၾကားရင္ ေနာက္သြားမယ့္လူကို ‘ဟဲ့၊ ေမာင္ဟိုဒင္းေတာ့ ဘယ္အရပ္မွာ အလုပ္အကိုင္ေကာင္းသတဲ့။ ေမာင္ဟ၀ွါေရ’ ။ ဒီလိုျမင္ကြင္းေတြဟာ ၿမိဳ႕ျပလူေနမႈစနစ္ဖြ႕ံၿဖိဳးလာတာနဲ႕အမွ် ဖြ႕ံၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံတိုင္း ၾကံဳေတြ႕ေနက်လို႔ပဲ ကၽြန္မ သိထားပါတယ္။ ဒါက စီးပြါးေရး ပထ၀ီမွာ အက်ံဳး၀င္တယ္လို႔ ကၽြန္မအေဖ စိတ္ရွည္လက္ရွည္ သင္ေပးတုန္းက ဒံုးေ၀းတဲ့ ကၽြန္မ မွတ္ထားတာပါ။

ေနာက္ တျခားတိုင္းျပည္ေတြကို သြားတာကလည္း ဒီပံုစံအတိုင္း အဆင့္ဆင့္နဲ႕ေပါ့ေလ။ အေျခခံပညာေလး အလယ္တန္းေလာက္ ၿပီးၿပီဆိုရင္ အထက္တန္းပညာေရးအထိ ဆက္သင္ဖို႔ ရင္းႏွီးႃမႈပ္ႏွံမွာနဲ႕ အိမ္ကစီးပြါးေရးကို က်ားကန္ဖို႔ ရင္းႏွီးႃမႈပ္ႏွံမွာကို ယွဥ္ရၿပီေပါ့။ ဒီလိုနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာမွာ ေရႊ႕ေျပာင္းလုပ္သားအင္အား စီးဆင္းမႈတစ္ရပ္ ျဖစ္လာပါတယ္။ အဲဒီအေျခအေနမွာ မူလ တိုင္းျပည္အေျခခံ စီးပြါးေရးတည္ေဆာက္ပံုအတိုင္း ဆက္လက္ရွင္သန္ေနေအာင္ ေျဖရွင္းဖို႔ ပံုေသနည္းေတာ့ မရွိပါဘူး။ တိုင္းျပည္ေတြရဲ႕ အေျခခံ တည္ေဆာက္ပံု၊ သဘာ၀သယံဇာတျပည့္စံုမႈ၊ ပညာေရး ဖြ႕ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ လူမႈဖူလံုေရး ျပည့္စံုမႈ၊ စီးပြါးေရးအသြင္သ႑ာန္၊ အဲဒါေတြအျပင္ စီမံခန္႕ခြဲမႈ(က႑အားလံုးအတြက္ အခ်ဳပ္)၊ ဒါေတြအမ်ားၾကီးက ေက်းလက္-ၿမိဳ႕ျပ လုပ္သားအင္အားစီးဆင္းမႈနဲ႕ ေဒသတြင္း လုပ္သားအင္အား ေရႊ႕ေျပာင္းမႈေတြကို အမ်ားၾကီးျပဌာန္းပါတယ္။

ကၽြန္မတို႕ သင္ခဲ့ရတဲ့ ဘာသာရပ္ေတြထဲမွာ သိပၸံဘာသာရပ္ေတြကို လူေတြက ပိုၿပီး အာ႐ံုစိုက္ေလ့လာလိုက္စားၾကတာ မ်ားပါတယ္။ ေခတ္ၾကီးကိုက နည္းပညာေခတ္ဆိုကိုး။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီေခတ္ၾကီးထဲမွာ လူေတြ လႈပ္ရွားေနတာဟာ သိပၸံကို မူတည္တာထက္ မ႑ိဳင္ၾကီး ၃ ရပ္ကိုသာ အဓိကမူတည္ေၾကာင္း ကၽြန္မ သိခဲ့ရပါတယ္။ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရးနဲ႕ စီးပြါးေရးဆိုတဲ့ အခ်က္ၾကီး ၃ ခ်က္ကို ဘာက ပိုအေရးၾကီးသလဲဆိုတာ စဥ္းစား၊ ေမးခြန္းထုတ္ရင္းနဲ႕ပါ။ သူတို႔အားလံုးဟာ လူတိုင္းရဲ႕ ဘ၀ေတြအတြက္ အဓိက လုိအပ္ခ်က္ေတြျဖစ္သလို ေမာင္းႏွင္အားေတြလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ စတုတၳမ႑ိဳင္အေနနဲ႕ ကိုယ္က်င့္တရားေကာင္းဖို႔ ထည့္သြင္းေျပာဆိုၾကတာ ၾကားဖူးေပမယ့္ မ႑ိဳင္ၾကီး ၃ခု ျပည့္စံုရင္ အေတာ္ကို ျပည့္စံုၾကြယ္၀တဲ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ျဖစ္ေနပါၿပီ။ အဲဒီ မ႑ိဳင္ၾကီး ၃ ရပ္မွာ တစ္ခုခု ခ်ိဳ႕ယြင္းလာၿပီဆိုရင္ က်န္တဲ့ ၂ခုက က်ားကန္ေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ မႏိုင္ေတာ့ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ၿပိဳဖို႔ မ်ားပါၿပီ။ နာတာရွည္ ေ၀ဒနာသည္တစ္ဦးကို အၿမဲတင္ထားရတဲ့ အိမ္လိုေပါ့ေလ။ အဲဒီ ေ၀ဒနာကို ကုဖို႔ ၾကိဳးစားေနရတာနဲ႕ တျခား လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြပါ အလိုအေလ်ာက္ ေႏွးေကြး၊ ရပ္တန္႕ခ်ိဳ႕ယြင္း၊ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ပ်က္စီးတဲ့ အစိတ္အပိုင္းေတြက မ်ားလာ။ သူကေျပာတာေတာ့ အဆိုးေက်ာ့သံသရာစက္၀န္း ပါတဲ့။ အေျဖရွာရင္ ကိုယ္မွာ ေတြ႕ပါမယ္။

လူမႈစနစ္အတြင္း ေမတၱာအေျခခံတဲ႕ ဆက္သြယ္မႈေတြ ေလ်ာ့ပါးလာတာ၊ စည္းစည္းလံုးလံုး ေနၾကတဲ႕ က်စ္လ်စ္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း အသြင္ကေန ျပန္႕က်ဲႏိုင္တဲ့ အသြင္ ေျပာင္းလာတာ၊ ေငြေၾကးလွည့္ပတ္စီးဆင္းမႈေတြကေန လူမႈစီးပါြးေရးျပႆနာေတြတိုးျမင့္လာေစတာ ဒါေတြဟာ ေရွာင္လႊဲလို႕ ရႏိုင္မယ့္ အရာေတြလားလို႔ ကၽြန္မ စဥ္းစားၾကည့္ပါတယ္။ ဆရာၾကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္းက ‘အညာမဂၤလာေဆာင္’ ေလးခ်ိဳးၾကီးမွာ ထိထိမိမိ၊ ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း ျပသြားတဲ့ ၁၉၃၀ ၀န္းက်င္ စီးပြါးပ်က္ကပ္ကာလ အညာလယ္သမားဘ၀ကို ကၽြန္မ ျပန္ျပန္ ျမင္ေယာင္ပါတယ္။ အိမ္ထဲမွာ တံခါးပိတ္ေနေနက် ကၽြန္မတို႔ေတြအတြက္ လံုၿခံဳမႈဆိုတာ ဘာလဲ- သဘာ၀တရားဟာ နာဂစ္ကတစ္ဆင့္ သူ႕အင္အားကို သက္ေသတစ္ခါျပသြားသလို အခု ကမၻာ႕ ေငြေၾကး ကေမာက္ကမျဖစ္မႈက စတဲ့ စီးပြါးပ်က္ကပ္က တစ္ခါ သက္ေသျပေနပါၿပီ။

ဒီအခ်ိန္ကာလမ်ိဳးမွာ တင္းက်ပ္လာတဲ့စိတ္ေတြေၾကာင့္ ထြက္ေပါက္ရွာတတ္ၾကတာ ကၽြန္မ နားလည္ႏိုင္ပါတယ္။ ကၽြန္မတို႕ ၾကည့္ရမွာဟာ မ်က္စိေရွ႕မွာ ရွိတဲ႕ ေန႕စဥ္လူမႈျဖစ္စဥ္ေတြသာမက အဲဒီ ျဖစ္စဥ္ေတြရဲ႕ ေနာက္မွာ ရွိေနတဲ့ အင္အားေတြ၊ အေၾကာင္းအရာေတြလည္း ပါ၀င္တယ္လို႔ ကၽြန္မ ယံုၾကည္ပါတယ္။

အခ်ိန္တန္လို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အခ်ိန္မတန္ဘဲျဖစ္ျဖစ္ အိမ္ျပန္လာၾကမယ့္ ႏိုင္ငံတကာက ေရႊ႕ေျပာင္းလုပ္သားေတြရဲ႕ တံခါးေခါက္သံကို ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ အမိေျမက ဘယ္လို တုန္႕ျပန္ၾကမလဲ ကၽြန္မ သိခ်င္ပါတယ္။ (ျပန္ၾကားေရး ၀န္ၾကီးေျပာတာကို ကၽြန္မသိပါတယ္။ ကၽြန္မတို႕ရဲ႕ မိသားစုအျဖစ္ သေဘာထားတဲ႕ ကၽြန္မတို႕ ေထာက္ထားခဲ့တဲ့ မ်က္ႏွာမ်ားစြာ၊ နားမ်ားစြာကို ကၽြန္မ ရည္ညႊန္းတာပါ)

ဒီလုပ္သားေတြရဲ႕ စီးပြါးေရး ေမာင္းႏွင္အားနဲ႕ လူမႈဆက္ဆံေရး trends ေတြကို ဘယ္လို သေဘာထားၿပီး ဒီလုပ္သားေတြရဲ႕ အိမ္အျပန္ကို ဘယ္လို သေဘာထားမလဲ ကၽြန္မသိခ်င္ပါတယ္။

ေပါက္ပင္ ဘာေၾကာင့္ကိုင္းရတယ္ ဆိုတဲ႕ အေၾကာင္းကို သိသိၾကီးနဲ႕ လက္ေရွာင္ေရွာင္ေနရတဲ႕ ကၽြန္မတို႕ ရဲ႕ ညီအကိုေမာင္ႏွမမ်ား ထမင္းရည္ပူ/မပူ မသိလည္း ႏႈတ္ခမ္းကို ေစ့ၿပီး တျခား လႊဲစရာမရွိတဲ႕ အဆိပ္ခြက္ေတြဆီ လွမ္းေနမလား၊ ကၽြန္မ သိခ်င္ပါတယ္။

တစ္ခုပဲ ကၽြန္မ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။ ထမ္းတင္ေပးခဲ့ေသာ ပုခံုးမ်ားကို ဓါးထက္ထက္ေတြနဲ႕ မမႊန္းမိၾကပါေစနဲ႕။ ကၽြန္မ စိတ္မေကာင္းျခင္းမ်ားစြာနဲ႕ ဒီစာကို ေရးတာပါ။

ျမန္မာကေလးမ်ား၊ အနာဂတ္ေပ်ာက္ဆံုးမႈႏွင့္ စကာၤပူေက်ာင္းမ်ား (၂)

ပထမပိုင္းတုန္းက ျမန္မာျပည္ကေန ျပည္ပကို ထြက္ၿပီး တိုးတက္မႈရွာဖို႔ တြန္းပို႔သလိုျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြအေၾကာင္းပါ။ အဲဒီအေျခအေနအရ ေရြးခ်ယ္မႈတစ္ခုအေနနဲ႕ ျပည္ပေရာက္ေနသူေတြရဲ႕ လက္ရွိအေျခအေနကို ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဒါက ကၽြန္မအေနနဲ႕ နည္းနည္းေတာ့ ေျပာရခက္ပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္က ျပည္ပေရာက္ေနသူေတြထဲ အပါအ၀င္ကိုး။
ေဆာင္းပါးရွင္ Sandra Davies က ေတြ႕ဆံု ေမးျမန္းထားတဲ့လူေတြထဲမွာ ေပၚလီေက်ာင္းဆင္းလူငယ္/လူလတ္မ်ား၊ အဲဒီလူေတြရဲ႕ ျမန္မာျပည္က မိသားစု၀င္ (မိဘ/ညီအကို ေမာင္ႏွမ)မ်ား၊ လက္ရွိစကာၤပူသင္႐ိုးအတိုင္း သင္ၾကားေပးေနၿပီး တစ္ေန႕ေန႕တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ စကာၤပူကို သြားမယ္လို႔ ရည္မွန္းထားသူမ်ား ပါ၀င္ပါတယ္။ အျမင္အတိုင္းေျပာရရင္ ျမန္မာျပည္က မိသားစုမ်ားဟာ ကိုယ့္ကေလး ႏိုင္ငံျခားသြားၿပီး ပညာသင္ဖို႔လႊတ္တဲ့အခါ “သြားေပေရာ႕၊ ေနာင္ျပန္မလာနဲ႕” လို႔ မရည္ရြယ္၊ မသြန္သင္၊ မေတာင္းဆို၊ မခိုင္းေစပါဘူး။ ၿပီးေတာ့ မျဖစ္မေန ျပန္ကို ျပန္လာမွျဖစ္မယ္၊ ဘယ္ေလာက္ပဲေကာင္းေကာင္း၊ ေတာ္ေတာ္၊ ျမန္မာျပည္မွာပဲ အတူတူ ႐ုန္းကန္ၾကရေအာင္ လို႔လည္း မေတာင္းဆိုပါဘူး။ လက္ရွိ အေျခအေနမွာ မိသားစုနဲ႕ အတူတူ ႐ုန္းကန္တာဟာ ေကာင္းတဲ့ကိစၥျဖစ္ေပမယ့္ ေနာင္ အနာဂတ္၊ သူမ်ားတတ္တဲ့ပညာ ကိုယ္မတတ္ရင္၊ သူမ်ားသိတဲ့အသိ ကိုယ္မသိရင္၊ သူမ်ားဘ၀နဲ႕ ကိုယ့္ဘ၀ ေၾကးတမ္းတိုက္လို႔ မရစေကာင္းေပမယ့္ ေနာင္တ မရခ်င္ၾကပါဘူး။ ဒီလို အသိစိတ္အေျခခံနဲ႕မို႔ ျမန္မာကေလးေတြ ေရာက္ေလရာ ေနရာတိုင္းမွာ ပိုၾကိဳးစားျဖစ္ ၾကတာလို႔ ကၽြန္မေျပာခ်င္ပါတယ္။
အခု ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ ရွိတဲ့ စီးပြါးေရး အေျခအေနဟာ ကိုယ့္ျပည္တြင္းမွာကိုယ္ ခ်စ္တီးသူေဌးနဲ႕ ဘံုေဘဘားမားဆီကေန လက္ေ၀ခံၿပီး ရပ္တည္ခဲ့ၾကရတဲ့ ၁၉၃၀ ႏွစ္မ်ားဆီကနဲ႕ ဘာမွ မထူးပါဘူး။ ထမင္းႏွစ္နပ္ ရွာစားဖို႔ေတာ့ ဘယ္မွ သြားစရာမလိုေပမယ့္ အျခား က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး လိုအပ္ခ်က္မ်ားအတြက္ေတာ့ စဥ္းစားရပါလိမ့္မယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ေဆးကုမစားေတာ့တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ မ်ားလာတာ၊ ေစ်းေရာင္းစားတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာေတြမ်ားလာတာ၊ ကုမၸဏီသူေဌးေတြမွာ ေငြမည္းခ၀ါခ်လို႔ ေရာက္လာတဲ့ လွည့္ပတ္ေငြေတြမ်ားလာတာ ခ်က္ျခင္း ျဖစ္လာတဲ့အေၾကာင္းအရာမဟုတ္ပါဘူး။ ပညာကို သင္ယူခဲ့ၾကတုန္းက အေကာင္း၊ အဆိုး၊ အသင့္၊ မသင့္၊ အသံုးတည့္၊ မတည့္၊ ဒါေတြအတြက္ သင္ခဲ့ၾကတာပါ။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ႕ ပညာ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္အတိုင္းပဲ ဆက္လက္သံုးစြဲရပ္တည္မယ္ဆိုရင္ ျမန္မာျပည္ဟာ ပတိ႐ူပေဒသအခ်က္ စံခ်ိန္မမီပါဘူး။ ပညာကို အသံုးခ်ဖို႔ စိတ္ရဲ႕ လြတ္လပ္မႈ၊ ပညာရွာသူရဲ႕ လြတ္လပ္မႈ၊ ပညာေပးသူရဲ႕ လြတ္လပ္မႈ၊ ပညာေဆြးေႏြးရာမွာ လြတ္လပ္မႈ ဒါေတြမရွိတဲ့ ေဒသဟာ ပညာရပ္တစ္ခု ထြန္းကား ရပ္တည္ အသံုးက်ဖို႔ ပတိ႐ူပေဒသ မမည္ပါဘူး။
အခု ဒီေဆာင္းပါးရွင္ေတြ႕ၿပီး ေမးထားတဲ့အထဲမွာ ေပၚလီေက်ာင္းဆင္းၿပီး PR ဘ၀နဲ႕ စကာၤပူႏိုင္ငံသား-အိမ္ေထာင္ဖက္ေလာင္းနဲ႕ အေျခခ်မယ္ဆို ခ်ဖို႔ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနတဲ့ လူငယ္ပါပါတယ္။ (ခြင့္လႊတ္ပါေနာ္။ ကၽြန္မတို႔နဲ႕ သက္တူရြယ္တူျဖစ္ပါတယ္။ အခု ဒီေဆာင္းပါးက လူငယ္ေတြအေနနဲ႕ ေရးတာမို႔ပါ၊) သူကေတာ့ အခုထိ စကာၤပူႏိုင္ငံသားအျဖစ္ခံယူဖို႔ စိတ္ကူးမရွိပါဘူးတဲ့။ အေၾကာင္းကေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ က်န္ခဲ့မယ့္ မိသားစုကို သူ႔အေနနဲ႕ မစြန္႔လႊတ္ႏိုင္လို႔ပါ။ ေဆာင္းပါးရွင္က ေမးထားတဲ့ မိဘအေတာ္မ်ားမ်ားကို သံုးသပ္ထားတဲ့အခ်က္တစ္ခ်က္ရွိပါတယ္။ မိဘေတြက သားသမီးေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံကေန ေ၀းေလ ေကာင္းေလဆိုၿပီး ပို႔ေပးၾကတာပါတဲ့။ ဒီကလူငယ္ေတြ မိုက္လိုက္တာလို႔ ေျပာခ်င္ပံုပါ။ ဒီလို ေက်ာင္းလာတက္ၾကတဲ့ လူငယ္အမ်ားစုဟာ မိဘအိမ္မွာ ဘယ္လိုပဲ ေနလာခဲ့ၾကသည္ျဖစ္ေစ၊ ဘယ္အဆင့္အတန္းမ်ိဳးက လာခဲ့ၾကသည္ျဖစ္ေစ၊ မိေ၀းဖေ၀းဘ၀ေရာက္တဲ့အခါ စိတ္ဓါတ္အားတင္းၿပီး ၾကိဳးစားရပ္တည္ခဲ့ၾကရတာခ်ည္းပါပဲ။ ဒီအေျခအေနက ဘ၀ေပးအသိလို႔ ေခၚရမယ္ထင္ပါတယ္။  
ဒီလူေတြ ထူးခၽြန္ထက္ျမက္လာတဲ့အခါ အျခား ႏိုင္ငံတကာဆီကို ဆက္လက္ ေျပာင္းေရႊ႕ၿပီး သင္ယူမႈ၊ အသံုးခ်မႈေတြ ဆက္လုပ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တံဆိပ္အကပ္ခံရတာက စကာၤပူပညာေရးစနစ္က ေပးတဲ့ တံဆိပ္နဲ႕ပါ။ ကိုယ့္တိုင္းျပည္က လူရယ္လို႔ မရပ္တည္ႏိုင္ဘဲ စကာၤပူႏိုင္ငံမွာ ပညာသင္လာခဲ့တဲ့ ဘြဲ႕၊ အေတြ႕အၾကံဳေတြနဲ႕ ရပ္တည္ရတာပါ။ အဲဒီအတြက္ ကၽြန္မတို႔ေတြ ဂုဏ္ယူႏိုင္မယ္ ထင္ပါသလား။ ကိုလိုနီေခတ္က ကာယဗလဦးေဇာ္၀ိတ္တို႔၊ ဂ်ာမနီအိုလံပစ္ကို ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အစြမ္းျပခြင့္ရခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံသားမ်ားအျဖစ္ ပန္ခ်ာပီေဗာင္းထုပ္ၾကီးေတြေဆာင္းၿပီး သြားခဲ့ၾကရတာပါ။ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ ကိုယ့္တိုင္းျပည္က ကိုယ့္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းေတြဟာ ေနရင္းထိုင္ရင္းကိုပဲ လူမ်ိဳးျခား၊ ႏိုင္ငံျခားတံဆိပ္ အကပ္ခံေနရတာပါ။
ဒီအေၾကာင္းေတြထဲမွာ ကၽြန္မ လူတစ္ခ်ိဳ႕အေၾကာင္းကို ခ်န္ခဲ့ခ်င္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔လည္း ပါမွ ျပည့္စံုမွာမို႔ ထည့္ေရးရပါ့မယ္။ ‘ျပည္တြင္းျဖစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံျခားသားေတြ’ အေၾကာင္းပါ။ ကိုယ့္လူမ်ိဳး၊ ကိုယ့္အရည္အေသြး၊ ကိုယ့္အေျခအေနကို အေမ့ၾကီးေမ့ၿပီး ကိုယ္ေရာက္ေနတဲ့ ေနရာကို အသားက်လြန္သြားသူမ်ားေပါ့။ ဆရာၾကီး လူထု ဦးစိန္၀င္းက ျပတ္ျပတ္ပဲ ေျပာသြားတဲ့ ေဆာင္းပါးကို ဒီေနရာမွာ ဖတ္ၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္။ ဒါမ်ိဳးေတြအတြက္ေတာ့ ကၽြန္မတို႔က ျမန္မာႏိုင္ငံသားစာရင္းမွာ ထည့္မတြက္ေစခ်င္ပါဘူး။
ျပည္တြင္းက အရည္အခ်င္းရွိသူမ်ား ျပည္ပကို ေရာက္ကုန္တဲ့ ဦးေဏွာက္ယိုစီးမႈကို တတိယကမာၻက ဖြ႕ံၿဖိဳးမႈနည္းေနတဲ့/ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြ အေနနဲ႕ ရင္ဆိုင္ၾကရတာ ထံုးစံပါ၊ ဘရာဇီးက ေျခေထာက္ယိုစီးမႈလို႔ ေဘာလံုးသမားေတြသိၾကပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔ဆီက ယိုစီးသြားတဲ့ ဦးေဏွာက္ေတြ ဘယ္အခ်ိန္ျပန္ေရာက္လာမလဲ၊ ပတိ႐ူပေဒသျဖစ္မယ့္အခ်ိန္ကို ေစာင့္ေနၾကပါတယ္။ ပါလက္စတိုင္းေတြလို ကိုယ့္ေျမကို စြန္႔ခြာခဲ့ရသူေတြပါ။ ဒါေပမယ့္ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးေတြလို တိုင္းျပည္ထူေထာင္ဖို႔ ျပန္လာတဲ့အခါ ဦးေဏွာက္အျပည့္ ပါလာဖို႔ပဲ ကၽြန္မ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ စီးပြါးေရးအရေတာ့ ဂ်ဴးေတြလို ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံရွိဖို႔ မလြယ္ဘူးေပါ့ရွင္။ ကိစၥမရွိပါဘူးေလ၊ ကမၻာအရပ္ရပ္က ဘဏ္ေတြမွာ ျပန္႔က်ဲေနတဲ့ ျမန္မာ့အဆီအႏွစ္ေတြကို ျပန္လည္အသံုးခ်ခြင့္ရႏိုင္ေကာင္းပါရဲ႕။ အဲဒီလို တိုင္းျပည္ထူေထာင္ခ်ိန္က်ရင္ေပါ့ေလ။  😀
အေရးၾကီးတာတစ္ခု ေမ႔ခဲ့ေတာ့မလို႔။ အခု စစ္အာဏာရွင္စနစ္က ထိုးေကၽြးလို႔ အစားခံေနၾကရတဲ့ တတ္/သိ ပညာရွင္ေတြဟာ အစားခံရတဲ့ဘ၀မွာ ေပ်ာ္ေမြ႕ေနမယ္သာဆိုရင္ ႏိုင္ငံတကာမွာ ရွိေနသမွ် ျမန္မာသံ႐ံုးေတြဟာ အခြန္တစ္ျပားတစ္ခ်ပ္မွ ရေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူးရွင့္။ ေရာက္ရာေနရာမွာ ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ ခံယူသြားၾကမွာကိုး၊ အခုထိေတာ့ ကၽြန္မတို႔ သိသမွ်မွာ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြဟာ အျခား ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ ကူးေျပာင္းမႈ အနည္းဆံုးပဲလို႔ ၾကားရပါတယ္။ သံ႐ံုးနဲ႕ အျခား အခြန္ထမ္းစနစ္ေတြ ဘယ္လိုပဲ ႏွိပ္စက္ႏွိပ္စက္၊ အခု ထိေတာ့ ကၽြန္မတို႔ ေျမကို ကၽြန္မတို႔ မစြန္႔လႊတ္ရေသးဘူးလို႔ပဲ စိတ္ေျဖေနၾကရပါတယ္။ ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ ပညာမတတ္ေလ၊ ေကာင္းေလဆိုတဲ့ စီမံခ်က္ကို တတ္ႏိုင္သမွ် အေကာင္အထည္မေပၚရေအာင္ ၾကိဳးစားၿပီး ပညာသင္ယူခဲ့၊ သင္ယူဆဲ လူငယ္မ်ားဘ၀တုန္းက ကၽြန္မတို႕ ႐ုန္းကန္ခဲ့ၾကပါၿပီ။ ဆက္လက္ ႐ုန္းကန္ေနၾကတုန္းပါပဲ။ ကုိယ္လုပ္ႏိုင္သမွ် အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ေပါ့။

ျမန္မာကေလးမ်ား၊ အနာဂတ္ေပ်ာက္ဆံုးျခင္းႏွင့္ စကာၤပူ ေက်ာင္းမ်ား-၁

အမွန္ေတာ့ link တစ္ခုနဲ႕ မူရင္းစာကို ခ်ိတ္ေပးခ်င္တာပါ။ Straits Times က အလကားအလကား Subscription ၀င္လို႔မရပါဘူးတဲ့။ ဟုတ္သားပဲ၊ Readers’ Digest လို သူတို႔အားက်ရတဲ့ စာေစာင္မ်ိဳးေတြေလာက္ ပရိသတ္ အင္အား မရွိေတာ့ ရွိၿပီးသားေစာင္ေရေလး က်သြားမွာစိုးတာနဲ႕ online subscription ကို ကန္႔သတ္ထားပါတယ္။ သည္းခံၾကပါေနာ္။ ကၽြန္မေရးသမွ်ပဲ ျမင္ရေတာ့မွာေပါ့။ တစ္ဖက္သတ္ၾကီးမို႔ အားေတာ့နာသား။

ျမန္မာကေလးေတြ စကာၤပူကို ေက်ာင္းလာတက္ၾက၊ ေက်ာင္းၿပီးၾကေတာ့လည္း အလုပ္လုပ္ၾက၊ ဒါမွမဟုတ္ အလုပ္လာရွာၾက၊ အဆင္ေျပေတာ့လည္း ေက်ာင္းတက္ၾက ဆိုတာ စကာၤပူေရာက္/မေရာက္ ျမန္မာေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သိၿပီးသား ဘ၀ထြက္ေပါက္ ေဖာ္ျမဴလာထဲမွာ ပါပါတယ္။ ကၽြန္မကိုယ္တိုင္ စာသင္ျပတဲ့ Study Guide ဘ၀နဲ႕ စကာၤပူသင္႐ိုးအတိုင္းသင္တဲ့ ကေလးေတြကို ၾကံဳဆံုဖူးပါရဲ႕။ မိဘအေနနဲ႕ ကိုယ့္၀န္ကိုယ့္အား ခံႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္သားသမီးကို စကာၤပူကို ေက်ာင္းပို႔ထားတာက ျမန္မာျပည္ထက္ေတာ့ တိုးတက္မႈျမန္မယ္ဆိုတာ သိသားေပါ့ရွင္။ ဒါေၾကာင့္ကိုပဲ ျမန္မာျပည္မွာ education fair ေတြ မၾကာမၾကာလုပ္ၿပီး စကာၤပူေက်ာင္းေတြ ေစ်းကြက္ရွာေနၾကတာေပါ့။ ေအာင္လည္း ေအာင္ျမင္ၾကပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးမွာ စာေရးသူ Sandra Davies (ကၽြန္မက ထင္မိထင္ရာဖတ္လိုက္မိတာ စႏၵာေဒ၀ီ ေပါ့- senior writer ဆုိပဲ) က ေသေသခ်ာခ်ာ (အေတာ့္ကို ေသေသခ်ာခ်ာ) စစ္တမ္းေကာက္ၿပီး ေရးထားပါတယ္။ ျခြင္းခ်က္ေတာ့ ရွိသေပါ့- သူေမးတာ RV ကိုပါ။ စကာၤပူလူမ်ိဳးက ေထာင္ထားတဲ့ ျမန္မာျပည္မွ စကာၤပူသို႔ ေက်ာင္းသားကုန္ကူးလုပ္ငန္းပါ။ တျခား service ေတြရွိေပမယ့္ သူေမးဖို႔ အခြင့္မသာဘူးနဲ႕တူပါရဲ႕။ ကဲ- စာေရးသူ အပုပ္ခ်မႈေတာ့ ေတာ္ပါေတာ့မယ္။ စာအေၾကာင္း ဆက္ၿပီး ေ၀ဖန္၊ ေလကန္ပါမယ္။

သူ႔ေဆာင္းပါးကို ကၽြန္မ ဥာဏ္မီသေလာက္ လိုက္ဖတ္ၾကည့္လိုက္တာ ျမန္မာတစ္ျပည္လံုးက ရွိသမွ် အိမ္ေထာင္စုေတြရဲ႕ အိပ္မက္က စကာၤပူတြင္ ေက်ာင္းတက္ရန္၊ ထို႔ထက္ပိုလွ်င္ (ကိုလိုနီအရွင္သခင္ေဟာင္းျဖစ္ေသာ) ၿဗိတိန္သို႔သြားရန္၊ ထိုသို႔မသြားလွ်င္ မိသားစုအတြက္ အနာဂတ္လံုး၀မရွိေၾကာင္းလို႔ ေျပာထားတာေတြ႕ပါတယ္။  ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ စကာၤပူ စီးပြါးပ်က္ကပ္ကာလကို ျမန္မာ မိသားစုမ်ားရဲ႕ ပညာေရးအသံုးစရိတ္နဲ႕ က်ားကန္ဖို႔လို႕ပဲ ကၽြန္မ နားလည္လိုက္ရတယ္။

ျမန္မာျပည္မွာ Education Fair လုပ္တိုင္း တစ္ခဲနက္ စိတ္၀င္စားၾကေၾကာင္း၊ အဓိက ေမးတာက ေက်ာင္းၿပီးရင္ အလုပ္ရဖို႔ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ေပၚလီေက်ာင္းဆင္းၿပီးရမယ့္ အနိမ့္ဆံုးအေျခခံလခ ၁၈၀၀ ဆိုတာ စကာၤပူႏိုင္ငံသားေတြအတြက္ ေတာ္သင့္႐ံု ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ေပမယ့္ ျမန္မာအိမ္ေထာင္စုေတြအတြက္ ေရႊပံုကို ခလုတ္တိုက္ရသလိုျဖစ္ေၾကာင္း (ဒါကိုသူက မသိမသာ သာသာထုိးထိုး ေရးသြားပါတယ္)၊ ဒါေၾကာင့္ လူလတ္တန္းစား (သူေျပာသြားသလိုဆိုရင္ အေသးစားစီးပြါးေရး လုပ္ငန္းရွင္မ်ား၊ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာႏွင့္ တန္းတူလိုက္ေသာ ပိုင္ဆိုင္မႈရွိသူမ်ား) အိမ္ေထာင္စုေတြဟာ ရွိစုမဲ့စု ကားေရာင္း၊ အိမ္ေပါင္ၿပီး သားသမီးမ်ားကို စကာၤပူမွာ ေက်ာင္းထားဖို႔ ေရြးခ်ယ္ၾကေၾကာင္း၊ သူေျပာသြားတဲ့အခ်က္အလက္ေတြက မမွန္လို႔လားဆိုေတာ့ မွန္လြန္းအားၾကီးလို႔ စိတ္ေတာင္ အေတာ္ နာဖို႔ေကာင္းသြားတယ္။ ကိုယ့္ဘ၀ကိုယ္ေလ၊ ျမန္မာျပည္မွာ လူျဖစ္ရတာ ဘယ္ေလာက္မ်ား ေအာက္က်ေနာက္က် ႏိုင္လိုက္လဲ။

မ်က္ႏွာဖံုးမွာ တင္ထားတဲ့ ကေလးမေလးက ၇ ႏွစ္သမီးပါ။ သူေျပာထားတာက သူ႔အတြက္ စကာၤပူသင္႐ိုး (အထူးသျဖင့္ သခ်ာၤဘာသာရပ္)ဟာ ခက္ခဲတဲ့အေၾကာင္း၊ ဒါေပမယ့္ သူ႔မိဘေတြအေနနဲ႕ သူဒါကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားေၾကာင္းနဲ႕ စေျပာထားတာပါ။ ျမန္မာကေလးေတြရဲ႕ သင္႐ိုးညႊန္းတန္းဟာ ေခတ္နဲ႕ ေလ်ာ္ညီျခင္းမရွိတဲ့အတြက္ ဒီလို အခက္အခဲမ်ိဳးေတြ ေတြ႕ၾကံဳရတာလို႔လည္း ေျပာပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အဂၤလိပ္စာ သင္ခန္းစာမ်ားဟာ အေျခခံက်လြန္းတဲ့အတြက္ ျမန္မာေက်ာင္းသားမ်ားအေနနဲ႕ ဘာသာစကား အခက္အခဲ ၾကံဳၾကရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူ ၀န္ခံထားရတာကေတာ့ သခ်ာၤနဲ႕ သိပၸံဘာသာရပ္ေတြမွာ ျမန္မာေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ထူးခၽြန္မႈပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ခပ္ပါးပါးေလးပဲေျပာသြားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

အဲဒီေဆာင္းပါးရဲ႕ အေထာက္အကူအျဖစ္ စကာၤပူမွာ ပိုလီေက်ာင္းဆင္းၿပီး အလုပ္လုပ္ေနၾကၿပီျဖစ္တဲ့ ျမန္မာလူငယ္ေတြကို ေမးျမန္းထားတဲ့ ေဆာင္းပါး၊ ေပၚလီေက်ာင္းမွာ ထူးခၽြန္ဆုေတြ တစ္သီၾကီးရခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံထြက္ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ မိဘေတြကို ေမးျမန္းထားတဲ့ ေဆာင္းပါး၊ ၿပီးေတာ့ ေက်ာင္း၀င္ခြင့္ရဖို႔ ၾကိဳးစားေနတဲ့ ေက်ာင္းသားတစ္ခ်ိဳ႕ရဲ႕ သေဘာထားေမးျမန္းမႈေဆာင္းပါးေတြကို အထူး Special Report (ေအာက္တိုဘာ ၁၁ရက္ စေနေန႕ထုတ္) Singapore Dreaming အေနနဲ႕ ပံ့ပိုးထားပါေသးတယ္။

သူ႕မူရင္းေဆာင္းပါး စကာၤပူေက်ာင္းတက္ေရး အိမ္မက္-ကို သိုင္း၀ိုင္းထားသမွ်ေဆာင္းပါးေတြမွာ သိသိသာသာ အၾကိမ္ၾကိမ္ေဖာ္ျပထားတာ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ အထည္ၾကီးပ်က္ ပညာေရးစနစ္နဲ႕ ခၽြတ္ၿခံဳက် စီးပြါးေရးအေျခအေနကိုပါ။ ေကာင္းၿပီ၊ ကၽြန္မ အထည္ၾကီးပ်က္လို႔ နာမည္တပ္တာ အေၾကာင္းရွိပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးကာစ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ပညာေရးအဆင့္အတန္းဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ ေလးစားရေလာက္တဲ့အေျခအေနမွာရွိေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ သဘာ၀အရင္းအျမစ္မ်ားစြာ ၾကြယ္၀ေၾကာင္း၊ စစ္အစိုးရ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွာ တက္လာတာကစလို႔ အေျခအေနေတြ ဆိုး၀ါးနိမ့္က်လာေၾကာင္း၊ ဒါေတြ လူတိုင္းသိၿပီးသားပါ။ အထည္ၾကီးပ်က္ဆိုတာ နဂို မရွိတာကို အတင္းေကာက္စုၿပီး ရွိေအာင္လုပ္လို႔ ရွိမလာႏိုင္တဲ့ အေကာင္းေတြ က်န္ေနတတ္ပါေသးတယ္။ ေဟာင္းေပမယ့္ ေကာင္းေသးတာမ်ိဳးေပါ့ရွင္။ မေကာင္းတာက တစ္မ်ိဳးပဲရွိတယ္။ “ငါ အဲဒီေလာက္ မနိမ္႕က်ေသးဘူး” လို႔ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ လွည့္စားတဲ့အက်င့္၊ အဲဒါ အထည္ၾကီးပ်က္ဘ၀ရဲ႕ ဆိုးကြက္ပဲလို႔ ကၽြန္မ ယူဆတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သင္႐ိုးညႊန္းတမ္းဟာ အတန္းစဥ္အလိုက္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တစ္ႏွစ္စာအတြင္းပဲျဖစ္ျဖစ္ ေသေသခ်ာခ်ာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္၊ သင္ႏိုင္ရင္ အင္မတန္ေကာင္းတဲ့ အစီအစဥ္ျဖစ္ေၾကာင္း ဆရာအိုၾကီးမ်ား ေျပာေလ႕ရွိၾကပါတယ္။ မွန္ပါတယ္။ သင္႐ိုးဟာ ေကာင္းပါတယ္။ လြယ္ကူနီးစပ္တဲ့အေျခခံကေန လက္ေတြ႕အသံုးခ်အဆင့္အထိ စီကာစဥ္ကာ ပညာေပးသြားတာ အလြန္ေကာင္းပါတယ္။ သို႔ေသာ္- ဆရာ/ဆရာမေတြခမ်ာ စာသင္ခ်ိန္ ေကာင္းေကာင္းမရၾကရွာပါဘူး။ စာသင္ခ်ိန္မွာ တာ၀န္က် လက္ပတ္ပတ္ၿပီး ေက်ာင္းေစာင့္ရပါတယ္။ အျခား အရည္မရ၊ အဖတ္မရ၊ ဘာမဆိုင္၊ ညာမဆိုင္ အစည္းအေ၀းေတြမွာ ၀တ္စံုျပည့္ တက္ေရာက္ရပါတယ္။ ဟိုစာပိုဒ္ျဖဳတ္၊ ဒီစာပိုဒ္ျဖည့္ဆိုတဲ့ ဘာမဟုတ္၊ ညာမဟုတ္ သင္႐ိုးျပင္ဆင္ခ်က္ေတြ မၾကာခဏေျပာင္းတိုင္း သင္႐ိုးမြမ္းမံသင္တန္း ေျပးတက္ၿပီး ေနာက္ဆံုးေတာ့ ရသမွ်အခ်ိန္ေလးမွာ သိခ်င္သေလာက္သာ သိသြားပါေစေတာ့ရယ္လို႔ စိတ္ေလွ်ာ့ၿပီး သင္ႏိုင္သမွ်ေလးေတြ အေျပးအလႊားသင္ေပးလိုက္ၾကရပါေတာ့တယ္။ ဒါ – ေစတနာ ဆရာ/ဆရာမမ်ား ၾကံဳၾကရတဲ့ ဒုကၡပါ။

တပည့္ေတြမွာလည္း မ်က္စိသူငယ္၊ နားသူငယ္နဲ႕ မူႀကိဳတက္ပါၿပီဆိုကတည္းက ေက်ာင္းၾကီးမွာသင္မယ့္ စာေတြကို ၾကိဳတင္ သင္ယူက်က္မွတ္ၾကရပါၿပီ။ အဲဒီေလာက္ အေျခခံခိုင္ေအာင္ ဘယ္လိုမ်ား သင္လိုက္ၾကလဲ မသိေပမယ့္ အတန္းၾကီးလာေလ၊ ကိုယ္သင္တဲ့စာနဲ႕ ကိုယ္နဲ႕ အလွမ္းကြာလာေလ ျဖစ္ျဖစ္လာၾကတာ မ်ားပါတယ္။ ဒီႏွစ္သင္လိုက္တဲ့စာဟာ ေနာက္တစ္ႏွစ္အတြက္ ၾကိဳတင္ သိထားသင့္တဲ့ အေျခခံအခ်က္ေတြဆိုတာ မဟပ္မိသေ႐ြ႕ ကိုယ့္မွာရွိတဲ့ ေကာင္းတဲ့အခ်က္ကို ထုတ္သံုးတတ္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ကၽြန္မဟာ ပညာေရး အသိုင္းအ၀ိုင္းက လာသူပါ။ မူလတန္းျပဆရာမ၊ လက္ေထာက္တိုင္းပညာေရးမွဴး (အၿငိမ္းစား)နဲ႕ ပါရဂူဘြဲ႕ရ တကၠသိုလ္ လက္ေထာက္ကထိက ဆိုတာ မိသားစု၀င္ေတြဆိုေတာ့ ပညာေရးေလာက တစ္ခုလံုးနဲ႕ နည္းနည္း နီးစပ္တယ္ေျပာရမွာေပါ့ရွင္၊ (ၾကံဳတုန္း ၾကြားထားမွ  😀 ) ကၽြန္မကိုယ္တိုင္ကေတာ့ ကိုယ့္အသိပညာကို အခ်ိန္နဲ႕ ၊ ေငြနဲ႕ လဲတဲ့ Study Guide လုပ္ခဲ့ဖူူးပါတယ္။ စံုၿပီေနာ္။

ျမန္မာျပည္ရဲ႕ သခ်ာၤသင္႐ိုးညႊန္းတမ္းဟာ အင္မတန္ ျပည့္စံုၿပီး အဆင့္မီတဲ့သင္႐ိုးျဖစ္ပါတယ္။ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈကို အလြန္အားေပးတဲ့အတြက္ သခ်ာၤကို အေျခခံတဲ့ ပညာရပ္ေတြကို ဆက္လက္သင္ယူသူမ်ားအားလံုး အျခားအေျခအေနမ်ားမွာ လုိက္မမီဘူးဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္သေလာက္ပါပဲ။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ အဂၤလိပ္စာ သင္႐ိုးဟာ အခ်ိန္နဲ႕ သိရမယ့္အေၾကာင္းအရာ တိုက္ဆိုင္ၾကည့္ရင္ ကိုက္ညီမႈရွိပါတယ္။ အေျခခံပညာ သင္႐ိုးမွာ ၀ါသနာပါသူမ်ား ျပန္ၾကည့္ၾကည့္ပါ။ သဒၵါနဲ႕ ေ၀ါဟာရကို တြဲဖက္ေပးသြားတဲ့စနစ္ဟာ ျပည့္စံုမႈ ထုိက္သင့္သေလာက္ရွိပါတယ္။ ေလ့လာစရာ စာေပမ်ားကို ျပဌာန္းတဲ့အခါ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ မညႊန္းတဲ့အတြက္ ထိုက္သင့္သေလာက္လို႔ ေျပာတာပါ။ အမွန္ေတာ့ ေအာက္သက္ေက်သူမ်ား သိၾကပါလိမ့္မယ္။ အခက္အခဲရယ္လို႔ ေျပာစမွတ္တြင္ေလာက္ေအာင္ ကိုယ့္ပညာအခံက မနိမ့္က်ေသးပါဘူး။ ပတ္၀န္းက်င္ေခတ္အေျခအေနနဲ႕ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္တဲ့ အသံုးအႏႈန္းေတြ၊ တြက္ခ်က္မႈစနစ္ေတြသာ ျဖည့္သြင္းလိုက္ရင္ ေခတ္မီဆဲပါ။

စိတ္မေကာင္းစရာတစ္ခုကေတာ့ ျမန္မာသမိုင္းပါ။ အမွန္ကို သိမွ သင္ခန္းစာယူႏိုင္မွာျဖစ္တဲ့ သမိုင္း-ဆိုတာကို အေရာင္ဆိုးတဲ့ သင္ခန္းစာေတြ ထည့္သြင္းလိုက္တဲ့အတြက္ အုတ္အေရာေရာ ေက်ာက္အေရာေရာ သမိုင္းျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံၾကီးသားအထည္ၾကီးပ်က္ဘ၀ကို ပိုၿပီး အားေပးေနသလို ျဖစ္ပါၿပီ။ သင္႐ိုး စီစဥ္ပံု ေကာင္းေသာ္ျငား ထည့္သြင္းတဲ့ သင္ခန္းစာ အမွားမ်ားေၾကာင့္ ေလ့လာသူ စိတ္ဆင္းရဲရပါလိမ့္မယ္။ ဒီဘာသာရပ္မွာ ေသေသခ်ာခ်ာ တန္ဖိုးထားၿပီး ေလ့လာလိုက္စားသူ မက်န္ေတာ့သေလာက္ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ခုထိ တင္းခံထားတာကေတာ့ ပထ၀ီ၀င္ဘာသာ လို႔ ေျပာရပါလိမ့္မယ္။ တကယ္ စိတ္ပါ၀င္စား သင္ယူမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာျပည္ ပထ၀ီသင္႐ိုးဟာ (စာရင္းဇယားလိမ္ ကိန္းဂဏန္း မ်ားကလြဲရင္) concept မိတုန္းပါ။ ဆက္လက္ ေလ့လာမယ္ဆိုရင္ အေျခခံေကာင္းေတြ ရႏိုင္ဆဲပါ။ ေလ့လာသူေပၚမူတည္ပါတယ္။

အဆင့္ျမင့္ပညာေရးဆိုတာက်ေတာ့ ကၽြန္မကိုယ္တိုင္ ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရတဲ့အတိုင္း ျပန္ေျပာျပပါမယ္။ ပံ့ပိုးမႈ မျဖစ္စေလာက္နဲ႕ က်ပ္တည္းလွတဲ့ အခ်ိန္ကန္႔သတ္ခ်က္ၾကားမွာ အေကာင္းဆံုး စီမံခန္႕ခြဲသူေတြ ေပၚထြက္လာေစပါတယ္။ သင္႐ိုးအရဆိုရင္ အခု တိုးတက္ေနတဲ့ နည္းပညာမ်ားအားလံုးရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားမ်ားကို နားလည္ ဆုပ္ကိုင္ႏိုင္ရပါ့မယ္။ အခ်ိန္ကန္႔သတ္ခ်က္အရ အဲဒီသင္႐ိုးရဲ႕ အေျခခံသေဘာကို နားလည္႐ံုမွ်သာ ကၽြန္မ တတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ပိုဆိုးတာက ကၽြန္မ အထူးျပဳယူထားတဲ့ အီလက္ထရြန္းနစ္နဲ႕ ဆက္သြယ္မႈ နည္းပညာဆိုတာ ကမၻာမွာ တုိးတက္မႈအျမန္ဆံုးနည္းပညာထဲမွာ ပါပါတယ္။ သင္ေထာက္ကူပစၥည္း၊ လက္ေတြ႕စမ္းသပ္မႈ၊ လက္ေတြ႕ခန္း အသံုးျပဳမႈအားနည္းခ်က္ေတြ ရွိတာမွန္ေပမယ့္ ကၽြန္မတို႔ဟာ ကိုယ့္စားရိတ္နဲ႕ကိုယ္ စာအုပ္ရွာ၊ ပစၥည္းစု၊ (က်ဴရွင္တက္တဲ့လူလည္း တက္ၾကတာေပါ့ေလ) သင္ၾကားမႈနည္းစနစ္၊ ေလ့လာမႈနည္းစနစ္မ်ား အမ်ားၾကီး တိုးတက္လာခဲ့ပါတယ္။ (စာစုက်က္၊ Assignment စုတင္၊ စာၾကည့္တိုက္မွာ စာအုပ္လုငွါး၊ သူမ်ားလုပ္တဲ့ ပေရာဂ်က္မွာ ေယာင္၀ါး၀ါးလိုက္ပါ) ဆိုတဲ့ အေျခခံ နည္းပညာမ်ားအျပင္ အင္တာနက္မွ ေလ့လာစရာ ရွာေဖြျခင္း၊ ကိုယ္သင္ထားသမွ်ကို အေျခခံၿပီး ကိုယ္လိုက္မမီေအာင္ တိုးတက္တီထြင္ထားသမွ် ပါးစပ္အေဟာင္းသား ၾကည့္ျခင္းဆိုတဲ့ အဆင့္ျမင့္ ေလ႔လာမႈနည္းပညာမ်ားပါ တတ္ေျမာက္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါက အဆင့္ျမင့္ပညာ ေလ့လာမႈပါ။

အဲဒီလို ေကာင္းတဲ့အခ်က္ေလးေတြရွိေနေပမယ့္လည္း ျမန္မာျပည္ ပညာေရးစနစ္ဟာ နာမည္ မေကာင္းရွာပါဘူး။ တကၠသိုလ္ေပါသေလာက္ ပညာေရး အဆင့္ ျမင့္မလာသလို၊ ပါရဂူ မ်ားၿပီး ေတြ႕ရွိမႈေတြလည္း သစ္ မလာပါဘူး။ တံဆိပ္ကပ္ခံထားရတယ္ေလ – အထည္ၾကီးပ်က္ပါ လို႔။ ႏိုင္ငံတကာကို ထြက္သြားလို႔ ပါရဂူ ၂၃ ေယာက္ကို သိပၸံနဲ႕နည္းပညာ၀န္ၾကီးဌာနက တရားစြဲ အေၾကြးေတာင္းတာေလး ျပန္ၾကည့္ၾကည့္ပါ။